İskele ve Kalıp Terimleri Sözlüğü

İskele

İngilizcesi: Scaffold / scaffolding Şantiye dilinde: iş iskelesi, çalışma iskelesi

Yapım, bakım ya da onarım sırasında çalışanlara ve malzemeye yüksekte güvenli bir çalışma yeri sağlayan veya bir yükü (örneğin taze betonu) geçici olarak taşıyan, sökülüp tekrar kurulabilen yapı. Kullanım amacına göre çalışma iskelesi (cephe, iç mekân, mobil) ve taşıyıcı iskele (kalıp iskelesi) olarak iki ana gruba ayrılır.

İlgili sayfa: Dış Cephe İskele Sistemleri

Cephe iskelesi

İngilizcesi: Facade scaffold Şantiye dilinde: dış cephe iskelesi, bina iskelesi

Bina cephesi boyunca kurulan, her katta çalışma platformu, korkuluk ve tekmelik bulunan, ankrajlarla yapıya bağlanan çalışma iskelesi. Sıva, mantolama, boya, cephe kaplama ve doğrama gibi işlerde kullanılır. Türkiye'de yapı işlerinde ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskelelerinin TS EN 12810-1'e uygunluk belgesi olması gerekir.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele, Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 1 (RG 31.12.2018, 30642 4. mük.)

Kalıp iskelesi (kalıp altı iskele)

İngilizcesi: Falsework / shoring (slab shoring, load-bearing tower) Şantiye dilinde: kalıp altı iskele, döşeme altı iskele, taşıyıcı iskele

Döşeme ve kiriş betonu dökülürken kalıbı, taze betonu ve üzerindeki çalışma yüklerini, beton kendi yükünü taşıyacak dayanıma ulaşana kadar zemine aktaran geçici taşıyıcı sistem. Teleskopik dikmeler, masa, kovanlı, fincanlı ve flanşlı sistemlerle kurulabilir. Çalışma iskelesinden farkı, asıl görevinin çalışma yeri sağlamak değil yük taşımak olmasıdır.

İlgili sayfa: Kalıp Altı İskele Sistemleri Kaynak: TS EN 12812 (kalıp iskeleleri), TS EN 12813 (ön yapımlı bileşenli taşıyıcı kuleler)

Kalıp

İngilizcesi: Formwork Şantiye dilinde: beton kalıbı

Taze betona istenen biçimi veren ve beton sertleşene kadar onu yerinde tutan geçici kap. Beton yüzeyine değen kaplama (plywood, çelik sac, polimer levha) ile bu kaplamayı taşıyan kiriş, kuşak ve bağlantı elemanlarından oluşur. Düşey kalıplar (perde, kolon) yatay beton basıncını tij ve payandalarla, yatay kalıplar (döşeme) düşey yükü kalıp iskelesiyle taşır.

İlgili sayfa: Perde ve Kolon Kalıbı Sistemleri

Modüler iskele (sistem iskele)

İngilizcesi: System scaffold / modular scaffold Şantiye dilinde: sistem iskele, hazır iskele, ön yapımlı iskele

Fabrikada belirli ölçülerde üretilmiş, bağlantı noktaları elemanın üzerinde hazır gelen (flanş, fincan, kovan, çerçeve) iskele türü. Boru-kelepçe iskeleye göre daha az gevşek parçayla, daha hızlı ve daha tekrarlanabilir kurulur. Taşıma kapasitesi, üretici tarafından test ve hesapla belirlenmiş sabit eleman düzenine dayanır.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

Göz (açıklık)

İngilizcesi: Bay (bay length) Şantiye dilinde: açıklık, aks, boy

Cephe boyunca iki dikey eleman (ya da iki çerçeve) arasındaki aralık. Yatay elemanların, platformların ve tekmeliklerin boyu göz boyuna göre seçilir. Safescaff'ta standart göz boyları 1,00 / 1,50 / 2,00 / 2,50 m'dir.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele

Kurulum planı (kurma, kullanma ve sökme planı)

İngilizcesi: Erection, use and dismantling plan (scaffold plan) Şantiye dilinde: iskele projesi, montaj planı

İskelenin nasıl kurulacağını, kullanılacağını ve söküleceğini gösteren yazılı plan. Yönetmeliğe göre en az şunları içerir: yük, yükseklik ve genişlik sınıfları; ankraj düzeni; zemin, trafik ve enerji hatları gibi saha bilgileri; kurulum ve söküm sırası; tehlikeler ve kontrol tedbirleri; acil durum kurtarma. Sattığımız ve kiraladığımız iskeleler için kurulum planı, kesit çizimi ve ankraj düzenini biz hazırlıyoruz.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 6-7; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-II 4.3.2

Statik hesap

İngilizcesi: Structural calculation (structural design check) Şantiye dilinde: statik proje, hesap raporu

İskele ya da kalıp sisteminin öngörülen yükleri (kendi ağırlığı, çalışma yükü, rüzgâr, beton) güvenle taşıyıp taşımadığını gösteren mühendislik hesabı. Yönetmelik, cephe iskelesinin sağlamlık ve dayanıklılık hesaplarının üreticiden alınmasını ya da yapılmasını; hesapla güvenli bulunmayan iskelenin kullanılmamasını şart koşar. Cephe iskelelerimizde 24,00 m'ye kadar standart plan vardır; daha yüksek ya da özel kurulumlar için projeye özel statik hesap yapıyoruz.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 5

Sıcak daldırma galvaniz

İngilizcesi: Hot-dip galvanizing Şantiye dilinde: galvaniz, sıcak galvaniz

Çelik parçanın yaklaşık 450 °C'deki erimiş çinko banyosuna daldırılarak içten ve dıştan çinkoyla kaplanması. Kaplama, çeliği nem, yağmur ve deniz havasına karşı uzun süre korur; elektro galvaniz ve boyaya göre çok daha kalındır. Cephe iskelelerimizin bütün elemanları TS EN ISO 1461'e göre sıcak daldırma galvanizlidir.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: TS EN ISO 1461 (Demir ve çelik malzemeler üzerine sıcak daldırma galvaniz kaplamalar)

Taze beton basıncı

İngilizcesi: Fresh concrete pressure (formwork pressure) Şantiye dilinde: beton basıncı, kalıp basıncı

Henüz sertleşmemiş betonun düşey kalıp yüzeyine yaptığı yatay basınç; kN/m² ile ifade edilir. Akışkan beton için üst sınır sıvı basıncıdır (yaklaşık beton birim ağırlığı × döküm yüksekliği); gerçek değer döküm hızına, kıvama, sıcaklığa ve vibrasyona bağlıdır. Panel kalıplarımız standart olarak Lightform'da 40 kN/m², Maxiform'da 80 kN/m² basınç için tasarlanmıştır.

İlgili sayfa: Maxiform Panel, Lightform Panel

Dikey eleman (dikme)

İngilizcesi: Standard (vertical) Şantiye dilinde: dikme, dikey, direk, ayak

İskelenin yükü zemine ileten düşey borusu; modüler sistemlerde bağlantı noktaları (flanş, fincan) üzerine fabrikada kaynaklanmıştır. Uçlarındaki geçme (manşon) sayesinde üst üste eklenerek yükselir. Ringscaff dikey elemanları Ø48,3 × 3,00 mm borudan, 0,50-3,00 m boylarda ve 50 cm aralıklı flanşlarla üretilir.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

Flanş (rozet)

İngilizcesi: Rosette (ring, disc) Şantiye dilinde: rozet, halka, disk, papatya

Flanşlı (ringlock) iskelede dikey elemana belirli aralıklarla kaynaklanmış, üzerinde delikler bulunan halka biçimli bağlantı plakası. Yatay ve çapraz elemanlar uçlarındaki kama ile bu deliklere sabitlenir; böylece bir düğümde farklı açılarda bağlantı kurulabilir. Ringscaff Flanşlı İskele sistemimizde flanşlar 50 cm arayla dizilir ve her flanşta 8 delik bulunur.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

Yatay eleman

İngilizcesi: Ledger (horizontal) Şantiye dilinde: yatay, travers (enine olan), yatay çubuk

İki dikey elemanı yatay olarak birbirine bağlayan boru. Hem iskelenin çerçevesini oluşturur hem de platformları ve korkuluk yükünü taşır; enine konan kısa olana çoğu zaman travers denir. Ringscaff'ta Ø48 × 2,50 mm, Safescaff'ta Ø34 × 2,50 mm borudan üretiyoruz.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

Kurtağzı

İngilizcesi: Ledger head (wedge head, coupler head) Şantiye dilinde: kurt ağzı, kafa, uç başlık

Flanşlı iskelede yatay ve çapraz elemanların ucuna kaynaklı, flanşı alttan ve üstten kavrayan ağız biçimli döküm ya da dövme başlık. Başlık flanşa oturtulur, içindeki kama flanş deliğinden geçirilip çekiçle çakılarak bağlantı kilitlenir. Adını açık bir ağzı andıran görünüşünden alır; Ringscaff yatay elemanlarının uçları bu tiptedir. Fincanlı iskelede yatay eleman ucuna kurtağzı değil badem denir.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

Kama

İngilizcesi: Wedge Şantiye dilinde: kama pimi

Kurtağzı başlığa bağlı, flanş deliğine çakılarak bağlantıyı sıkıştıran ve kendiliğinden çıkmasını önleyen çelik parça. Çekiçle çakılması yeterlidir; vida ya da somun gerekmez. Kama başlığa tutturulduğu için şantiyede kaybolmaz.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

Çapraz eleman

İngilizcesi: Diagonal brace Şantiye dilinde: çapraz, diyagonal, kuşaklama

İskele gözüne açılı olarak takılan ve sistemin yana yatmasını, paralelkenar gibi şekil değiştirmesini önleyen eleman. Yönetmelik, taşıyıcı sistemin üretici talimatına göre yeterli sayıda çaprazla takviye edilmesini ister. Ringscaff ve Safescaff çaprazlarını Ø42 × 2,50 mm borudan üretiyoruz.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 24

H çerçeve (pano)

İngilizcesi: H frame (scaffold frame) Şantiye dilinde: pano, çerçeve, H pano

İki dikey boru ile aralarındaki yatay borunun fabrikada kaynaklanmasıyla oluşan, H harfini andıran hazır iskele çerçevesi. Çerçeveler üst üste geçirilip yatay ve çapraz elemanlarla bağlanarak düz cephelerde çok hızlı iskele kurulur. Safescaff H çerçeveleri Ø48,3 × 3,00 mm borudan, 2,00 m yüksekliğinde üretilir.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele

Başlangıç elemanı

İngilizcesi: Base collar (starter) / base frame Şantiye dilinde: başlangıç, başlangıç çerçevesi

Alt ayar mili ile ilk dikey eleman arasına takılan, tek flanşlı kısa boru (flanşlı sistemde) ya da ilk sıra çerçeve (H tipi sistemde). İlk yatay elemanların zemine yakın seviyede bağlanmasını sağlar ve iskelenin terazisinde başlamasına yardım eder. Safescaff'ta eğimli zeminler için farklı boylarda başlangıç çerçeveleri vardır.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

Alt ayar mili

İngilizcesi: Base jack (screw jack, adjustable base plate) Şantiye dilinde: ayar mili, vidalı ayak, kriko, ayarlı taban

Taban plakası, dişli mil ve somundan oluşan, iskelenin en altına konan ayarlanabilir ayak. Zemindeki kot farklarını giderip iskeleyi terazisine almaya yarar. Yönetmelik ayarlı taban plakalarında en az 20 cm ayar kapasitesi ve en az 150 cm² taban alanı ister; cephe iskelelerimizdeki 60 cm'lik alt ayar mili en fazla 45 cm açılır.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 16

Taban plakası ve altlık

İngilizcesi: Base plate and sole board Şantiye dilinde: taban sacı, ayak sacı, altlık kalası

Dikmenin ya da ayar milinin yükünü zemine yayan çelik plaka ve yumuşak zeminde bu plakanın altına konan ahşap altlık. Yönetmelik, yumuşak zeminde yükü dağıtmak için taban plakası altına uygun malzemeden altlık konmasını ve sağlam olmayan malzemenin destek olarak kullanılmamasını şart koşar.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 16

Metal platform

İngilizcesi: Steel deck (steel plank, platform) Şantiye dilinde: iskele tahtası, döşeme, platform, sac platform

Yatay elemanların üzerine oturan, delikli ve kaymaz yüzeyli çelik çalışma yüzeyi. Uçlarındaki kancalar yatay elemana geçerek platformun kaymasını önler. Yönetmeliğe göre platform yükü taşıyacak kapasitede, kaymaz, sabitlenmiş olmalı ve platform ile dikey elemanlar arasında boşluk kalmamalıdır.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 9

Merdivenli platform

İngilizcesi: Ladder deck (access deck with hatch) Şantiye dilinde: kapaklı platform, merdivenli döşeme

Kapaklı bir açıklığı ve altına bağlı merdiveni olan platform; çalışanların iskelenin içinden katlar arasında güvenle çıkıp inmesini sağlar. Yönetmelik çalışma platformlarına güvenli erişim için merdiven sistemleri kullanılmasını ister. Cephe iskelelerimizde her cephede en az bir merdivenli geçiş öneriyoruz.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 17

Konsol (iskele konsolu)

İngilizcesi: Bracket (side bracket, cantilever bracket) Şantiye dilinde: konsol, çıkma

İskelenin iç ya da dış tarafına takılarak platformu genişleten üçgen biçimli eleman. Saçak, balkon ve çatı bölgelerine uzanmak veya iskele ile cephe arasındaki boşluğu kapatmak için kullanılır. Ringscaff'ta 50, 70 ve 105 cm, Safescaff'ta 35, 70 ve 105 cm genişliklerde konsol üretiyoruz.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

Geçiş kirişi (kafes kiriş)

İngilizcesi: Lattice beam (bridging truss) Şantiye dilinde: kafes kiriş, köprü kirişi

İskele altında kapı, yol ya da yaya geçişi bırakmak için iki dikme hattı arasına kurulan, üst ve alt başlığı çaprazlarla bağlı çelik kiriş. Üzerindeki dikmelerin yükünü yanlardaki dikmelere aktarır. Ringscaff ve Safescaff ile kullanılır.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele

Ankraj (iskele ankrajı)

İngilizcesi: Tie (scaffold tie, wall tie, anchor) Şantiye dilinde: ankraj, duvar bağlantısı, bağlantı

İskeleyi yapıya bağlayarak devrilmesini ve yana yatmasını önleyen bağlantı; genellikle duvara takılan dübel-halkalı vida ile iskeleye kelepçelenen ankraj borusundan oluşur. Yönetmeliğe göre en alt ankraj taban plakasından en fazla 4 m yükseklikte olmalı; iskele file ya da branda ile kaplanırsa rüzgâr nedeniyle ankraj sayısı artırılmalıdır. Ankraj düzeni kurulum planında gösterilir.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 12 ve 26

İskele örtüsü (file, branda)

İngilizcesi: Scaffold sheeting / debris netting Şantiye dilinde: iskele filesi, branda, toz filesi

Toz, moloz ve küçük malzemenin dışarı çıkmasını önlemek ya da hava koşullarına karşı korumak için iskelenin dışına gerilen file veya branda. Rüzgâr yüzeyini büyüttüğü için iskeleye gelen yükü önemli ölçüde artırır. Yönetmelik, örtülü iskelede ankraj sayısının rüzgâr yükü dikkate alınarak üretici talimatına göre artırılmasını ister.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 12

Teleskopik dikme

İngilizcesi: Adjustable steel prop (telescopic prop) Şantiye dilinde: dikme direk, direk, gergi direği, ayarlı dikme

İç içe geçen iki çelik borudan oluşan, boyu ayarlanabilen tekil kalıp dikmesi. İç borudaki deliklere takılan pimle kaba ayar, dış borudaki vidalı somunla ince ayar yapılır. Proslab Dikme Direk dikmelerimizi TS EN 1065'e göre 1,90-5,00 m çalışma uzunluğunda üretiyoruz.

İlgili sayfa: Proslab Dikme Direk Kaynak: TS EN 1065

Dikme sınıfı (A30, B35 vb.)

İngilizcesi: Prop class (e.g. A30, B35) Şantiye dilinde: dikme tipi

TS EN 1065'in teleskopik dikmeleri taşıma gücüne göre ayırdığı beş sınıftan (A-E) biri ve en fazla açılma boyunu gösteren sayının birleşimi. Örneğin B35, en fazla 3,50 m açılan B sınıfı bir dikmedir; aynı uzunlukta B sınıfı A'dan fazla yük taşır. Taşıma gücü dikmenin açıldığı boya göre azalır, bu yüzden dikme sınıfı tablosu her zaman çalışma uzunluğuyla birlikte okunur.

İlgili sayfa: Proslab Dikme Direk Kaynak: TS EN 1065 (beş sınıf)

Üç ayak (tripod)

İngilizcesi: Prop tripod (folding tripod) Şantiye dilinde: sehpa, üçayak

Teleskopik dikmeyi kurulum sırasında dik ve ayakta tutan, katlanabilir üç bacaklı yardımcı eleman. Kalıp kirişleri yerleştirilene kadar dikmenin devrilmesini önler ve tek kişinin rahat çalışmasını sağlar. Proslab dikmelerle birlikte kullanılır.

İlgili sayfa: Proslab Dikme Direk

Üst ayar mili

İngilizcesi: Top jack (U-head jack) Şantiye dilinde: üst kriko, başlıklı mil

Kalıp iskelesi kulesinin en üstüne takılan, ucunda U başlık ya da dört yollu başlık bulunan vidalı ayar mili. Alt ayar miliyle birlikte kulenin yüksekliğini döşeme altı kotuna tam getirmeye yarar. Güvenli kullanım için mil, boyunun en az üçte biri boru içinde kalacak şekilde açılmalıdır.

İlgili sayfa: Cupframe Fincanlı İskele

U başlık

İngilizcesi: U-head (fork head) Şantiye dilinde: çatal başlık, U kafa

Ayar milinin ya da dikmenin üstüne takılan, ahşap ya da çelik kirişi içine alıp yanlara kaymasını önleyen U biçimli başlık. Genellikle kirişlerin birleşmediği ara noktalarda kullanılır. Proslab, Cupframe ve Towerframe ile birlikte sunuyoruz.

İlgili sayfa: Proslab Dikme Direk

Dört yollu başlık

İngilizcesi: Four-way head (cross head) Şantiye dilinde: haç başlık, dört yönlü başlık

Bir yönde iki kirişin ek yerini, diğer yönde tek kirişi taşıyabilen, artı biçiminde dört yöne açık başlık. Ana mahya kirişlerinin birleştiği noktalarda kullanılır. Kurulumda başlığın geniş tarafı ana mahya yönüne getirilmelidir.

İlgili sayfa: Proslab Dikme Direk

Düşer başlık

İngilizcesi: Drop head (early-striking head) Şantiye dilinde: erken söküm başlığı

Dikme ya da ayar milinin üstüne takılan ve kalıp kirişleriyle plywoodun, dikmeler yerinden oynatılmadan birkaç santim indirilip sökülmesini sağlayan başlık. Dikme ve başlığın üst plakası döşemeyi taşımaya devam ederken kalıp malzemesi bir sonraki döküme erken taşınabilir. Tableframe ile birlikte sunuyoruz.

İlgili sayfa: Tableframe Masa İskele

Kule (kalıp iskelesi kulesi)

İngilizcesi: Shoring tower (load-bearing tower) Şantiye dilinde: kule, iskele kulesi

Dört dikmenin yatay ve çapraz elemanlarla birbirine bağlanmasıyla oluşan, kendi başına ayakta durabilen kalıp iskelesi birimi. Kuleler döşeme kalınlığına göre belirlenen aralıklarla yerleştirilir. Ön yapımlı bileşenlerden oluşan taşıyıcı kuleler TS EN 12813 kapsamında değerlendirilir.

İlgili sayfa: Towerframe Kovanlı İskele Kaynak: TS EN 12813

Kovan

İngilizcesi: Sleeve (socket connection) Şantiye dilinde: geçme, kovanlı bağlantı

Bir elemanın ucuna kaynaklı, diğer elemanın borusunun içine ya da üzerine geçtiği kısa boru parçası. Kovanlı kalıp iskelesinde H modüller ana şasenin kovanlarına geçirilerek kama ya da kelepçe olmadan bağlanır. Towerframe bu bağlantıyla kurulur.

İlgili sayfa: Towerframe Kovanlı İskele

Fincan

İngilizcesi: Cup (cuplock node) Şantiye dilinde: alt fincan, üst fincan, kap

Fincanlı (cuplock) iskelede dikmeye kaynaklı sabit alt fincan ile dikme üzerinde kayabilen üst fincandan oluşan düğüm noktası. Yatay elemanların uçlarındaki badem alt fincana oturtulur, üst fincan bastırılıp çekiçle döndürülerek tek noktada dört elemana kadar kilitlenir. Cupframe dikmelerinde fincanlar 50 cm arayla dizilir.

İlgili sayfa: Cupframe Fincanlı İskele

Badem

İngilizcesi: Ledger blade (cuplock ledger end) Şantiye dilinde: badem uç, yatay ucu

Fincanlı (cuplock) iskelede yatay elemanların iki ucuna kaynaklı, yassı ve kavisli uç parçası. Badem, dikmedeki alt fincanın içine oturtulur; üstten üst fincan indirilip çekiçle döndürülünce bağlantı kilitlenir. Adını badem tanesini andıran biçiminden alır. Cupframe yatay elemanlarının uçları bu tiptedir.

İlgili sayfa: Cupframe Fincanlı İskele

Ana mahya

İngilizcesi: Primary beam (main bearer) Şantiye dilinde: mahya, ana kiriş, ana taşıyıcı

Döşeme kalıbında doğrudan dikmelerin ya da kule başlıklarının üzerine oturan ve tali kirişlerin yükünü onlara aktaran kirişler. Genellikle H20 ahşap kiriş ya da çelik profilden oluşur. Aralıkları, döşemenin yüküne ve kirişin taşıma gücüne göre hesaplanır.

İlgili sayfa: Tableframe Masa İskele

Tali kiriş

İngilizcesi: Secondary beam (joist) Şantiye dilinde: ızgara kirişi, ara kiriş, tali

Ana mahyaların üzerine dik yönde, sık aralıkla dizilen ve plywoodu doğrudan taşıyan kirişler. Plywoodun eğilmesini sınırlayacak aralıkta yerleştirilir. Döşeme kalıplarında çoğunlukla H20 ahşap kiriş kullanılır.

İlgili sayfa: H20 Kalıp Kirişi (HT 20plus)

Masa kalıbı

İngilizcesi: Table form (flying form) Şantiye dilinde: masa, uçan masa

Ana ve tali kirişleri, plywoodu ve taşıyıcı iskelesi önceden birleştirilmiş, söküp kurmadan bir döküm alanından diğerine taşınan büyük döşeme kalıbı birimi. Tekrarlı katlarda işçiliği ve süreyi belirgin biçimde kısaltır. Tableframe ile hazırlanan 8-10 m²'lik masalar masa taşıma arabalarıyla yürütülür, taşıma çatalıyla vinçle katlar arasında taşınır.

İlgili sayfa: Tableframe Masa İskele

Geri dikme

İngilizcesi: Re-propping (back-propping) Şantiye dilinde: destek dikmesi, ara dikme

Kalıp söküldükten sonra, beton tam dayanımına ulaşana ya da üst katların yükü güvenle taşınana kadar döşemenin altına yeniden dikme yerleştirilmesi. Yeni dökülen üst katların yükünü alttaki genç döşemelere dağıtmaya yarar. Dikme sayısı ve söküm zamanı projede hesaplanmalıdır.

İlgili sayfa: Proslab Dikme Direk

Perde kalıbı

İngilizcesi: Wall formwork Şantiye dilinde: perde, duvar kalıbı

Betonarme perde duvarların dökümünde kullanılan, karşılıklı iki kalıp yüzeyinin tijlerle birbirine bağlandığı düşey kalıp. Panel kalıp, ahşap kirişli kalıp ya da çelik kalıp olarak kurulabilir. Tasarımı, taze beton basıncına ve döküm hızına göre yapılır.

İlgili sayfa: Perde ve Kolon Kalıbı Sistemleri

Kolon kalıbı

İngilizcesi: Column formwork Şantiye dilinde: kolon, sütun kalıbı

Kare, dikdörtgen ya da dairesel kesitli kolonlar için dört yüzü (dairesel kolonda iki yarım kabuğu) birbirine kilitlenen düşey kalıp. Kesit küçük, döküm hızlı olduğu için beton basıncı perdeye göre yüksektir. Beamform'da kolon için en fazla 90 kN/m² basınç esas alınır; Formsteel dairesel kolon kalıplarını istenen çapta üretiyoruz.

İlgili sayfa: Formsteel Çelik Kalıp, Beamform

Panel kalıp

İngilizcesi: Panel formwork (framed panel formwork) Şantiye dilinde: çerçeveli kalıp, pano kalıp, hazır panel

Çelik çerçeve ile içine yerleştirilmiş plywood yüzeyden oluşan, hazır ölçülü panellerin kilitlerle birleştirilmesiyle kurulan perde ve kolon kalıbı. Az parçayla hızlı kurulur ve yüzlerce kez kullanılır. Lightform hafif tip (40 kN/m², vinçsiz kurulabilir), Maxiform ağır tip (80 kN/m², vinçle) panel kalıplarımızdır.

İlgili sayfa: Maxiform Panel, Lightform Panel

Ahşap kirişli kalıp

İngilizcesi: Timber beam formwork (girder formwork) Şantiye dilinde: H20 kalıp, kirişli kalıp

Düşey H20 ahşap kirişlerin yatay çelik kuşaklara bağlanıp yüzeyine plywood kaplanmasıyla oluşturulan kalıp. Kiriş ve kuşak aralıkları değiştirilerek her ölçüye ve beton basıncına göre tasarlanabilir; hafiftir. Beamform sistemimiz bu yapıdadır.

İlgili sayfa: Beamform

H20 kiriş

İngilizcesi: H20 timber beam (formwork beam) Şantiye dilinde: H20, ahşap kiriş, kalıp kirişi

Masif ahşap başlıklar ile ahşap levha gövdeden oluşan, 20 cm yüksekliğinde endüstriyel ahşap kalıp kirişi; adındaki 20 kiriş yüksekliğinden gelir. Hafif ve dayanıklı olduğu için döşeme kalıplarında tali ve ana kiriş, perde kalıplarında düşey taşıyıcı olarak kullanılır. Sunduğumuz H20 Kalıp Kirişi, üreticisinin EN 13377 belgesine sahiptir.

İlgili sayfa: H20 Kalıp Kirişi (HT 20plus) Kaynak: EN 13377 (h = 16, 20 ve 24 cm kalıp kirişlerini kapsar)

Kuşak

İngilizcesi: Waler (steel waler) Şantiye dilinde: çelik kuşak, yatay kuşak, vale

Ahşap kirişli kalıpta düşey kirişleri yatay yönde bir arada tutan ve beton basıncını tijlere aktaran çelik profil. Pano birleşimleri de kuşaklar üzerinden kuşak birleştirme elemanı ve kamayla yapılır. Beamform kuşaklarını ve bağlantı elemanlarını fabrikamızda üretiyoruz.

İlgili sayfa: Beamform

Plywood

İngilizcesi: Plywood (film-faced plywood) Şantiye dilinde: pleymut, plywut, kontrplak, filmli plywood

İnce ahşap katmanların lifleri çapraz gelecek şekilde yapıştırılmasıyla üretilen levha; kalıpta betona değen yüzeyi oluşturur. Kalıp işinde çoğunlukla yüzeyi fenolik filmle kaplı türü kullanılır; bu film su almayı azaltır ve beton yüzeyini düzgünleştirir. Şantiyede halk arasında "pleymut" ya da "plywut" denir.

İlgili sayfa: Skaform

Polimer (plastik) kalıp levhası

İngilizcesi: Plastic formwork panel (polymer formwork board) Şantiye dilinde: plastik plywood, polimer kalıp

Plywood yerine kullanılan, polimer esaslı, suya ve kimyasallara dayanıklı kalıp levhası. Kalıp yağına gerek duymadan betondan ayrılır, çivi ve vidayı tutar, kesilip işlenebilir. Sunduğumuz Skaform levhalar bu türdendir.

İlgili sayfa: Skaform

Tij (tayrot)

İngilizcesi: Tie rod (form tie) Şantiye dilinde: tayrot, ankraj mili, gergi çubuğu, tij çubuğu

Perde kalıbının karşılıklı iki yüzünü birbirine bağlayan ve taze beton basıncını taşıyan yüksek dayanımlı dişli çelik çubuk. Uçlarına kanatlı tij somunu ve yükü kuşağa yayan ayna (pul) takılır; çoğunlukla plastik mesafe borusunun içinden geçirilerek dökümden sonra geri alınır. Şantiyedeki "tayrot" adı İngilizce "tie rod" sözcüğünden gelir.

İlgili sayfa: Beamform

Kalıp kilidi

İngilizcesi: Panel clamp (wedge clamp, aligning clamp) Şantiye dilinde: kilit, pano kilidi, kıskaç

Panel kalıpta iki paneli çerçevelerinden kavrayıp tek hareketle birbirine çeken ve aynı hizaya getiren bağlantı elemanı. Ayarlanabilir tipi paneller arasına ahşap ara parça konmasına izin verir; böylece ara ölçüler tamamlanır. Lightform'da 0-15 cm, Maxiform'da 0-20 cm ara parça kullanılabilir. Şantiyede "kalıp kilidi" adı ahşap kalıplardaki çiroz için de kullanılır.

İlgili sayfa: Maxiform Panel

Payanda

İngilizcesi: Push-pull prop (alignment prop, brace) Şantiye dilinde: payanda, kalıp payandası, destek

Düşey kalıbı zemine bağlayıp şakülüne almaya yarayan, boyu ayarlanabilen eğik destek. Kalıbı rüzgâra ve montaj yüklerine karşı devrilmeden tutar; beton basıncını taşımak için değil hizalama için kullanılır (tek taraflı kalıp hariç). Kalıp payandalarla şakülüne alınmadan beton dökülmemelidir.

İlgili sayfa: Lightform Panel

Çalışma konsolu (kalıp konsolu)

İngilizcesi: Working bracket (formwork bracket, concreting platform) Şantiye dilinde: kalıp konsolu, döküm platformu

Kalıbın üst kısmına takılarak döküm ve montaj sırasında çalışanlara korkuluklu bir platform sağlayan konsol. Beton dökülürken yalnızca bu konsollar üzerinde çalışılmalıdır. Tırmanır kalıpta konsollar 85, 115, 150, 200 ve 250 cm boylarındadır.

İlgili sayfa: Tırmanır Kalıp

Vinç kulbu

İngilizcesi: Crane hook (lifting hook) Şantiye dilinde: kaldırma kancası, kulp

Kalıp panellerini tek tek ya da birleştirilmiş grup halinde vinçle kaldırmak için panele takılan kanca. Her kaldırmada en az iki kulp kullanılmalı ve emniyet pimleri kontrol edilmelidir. Maxiform ve Lightform'da kilitlerle birleştirilmiş 1,5 tona kadar kalıp grubu iki kulpla tek seferde kaldırılabilir.

İlgili sayfa: Maxiform Panel

Tek taraflı kalıp

İngilizcesi: Single-sided wall formwork Şantiye dilinde: tek yüzlü kalıp, tek yüz perde kalıbı

Perdenin yalnızca bir yüzünden kurulabildiği durumlarda (komşu binaya ya da toprağa bitişik perde, istinat duvarı, yalıtımlı perde) kullanılan kalıp. Tij kullanılamadığı için beton basıncı büyük tek yüz payandalarla temele önceden bırakılan ankrajlara aktarılır. Beamform-S ve Maxiform-S olarak sunuyoruz.

İlgili sayfa: Tek Taraflı Kalıp

Tırmanır kalıp

İngilizcesi: Climbing formwork Şantiye dilinde: tırmanma kalıbı, konsollu kalıp

Yüksek perdelerin kat kat dökülmesini sağlayan, bir önceki dökümde betona bırakılan ankrajlara asılan konsollar üzerinde yükselen kalıp sistemi. Zeminden payanda gerektirmediği için dış cephe perdelerinde, çekirdeklerde ve köprü ayaklarında kullanılır. Beamform-CB ve Maxiform-CB olarak kuruyoruz.

İlgili sayfa: Tırmanır Kalıp

Havuç ankraj

İngilizcesi: Climbing cone anchor (climbing anchor) Şantiye dilinde: havuç, tırmanma ankrajı, konik ankraj

Tırmanır kalıpta dökümden önce kalıba sabitlenip betonun içinde bırakılan, sonradan askı makarası ve tırmanma cıvatasının bağlandığı konik ankraj. Adını havucu andıran biçiminden alır. Konsollar yalnızca dayanımını almış betondaki ankrajlara asılmalıdır.

İlgili sayfa: Tırmanır Kalıp

Şaft platformu

İngilizcesi: Shaft platform (lift-shaft platform) Şantiye dilinde: asansör boşluğu platformu

Asansör boşluğunda perde kalıbını ve çalışanları taşıyan, mafsallı askılarla perdedeki rezervasyon yuvalarına oturan platform. Vinçle tek hamlede üst kota alınır; askı mekanizması yukarı harekete izin verip aşağı kaymayı engeller. Tırmanır kalıp sistemimizle birlikte sunuyoruz.

İlgili sayfa: Tırmanır Kalıp

Dairesel kalıp

İngilizcesi: Circular formwork (curved wall formwork) Şantiye dilinde: yuvarlak kalıp, eğrisel kalıp, silo kalıbı

Su deposu, silo, arıtma havuzu ve dairesel çekirdek gibi eğrisel perdelerde kullanılan kalıp. Ayarlanabilir kuşaklar sayesinde panolar farklı çaplara getirilebilir. Beamform Dairesel sistemimizde panolar sökülmeden yeni çapa uyarlanır.

İlgili sayfa: Beamform Dairesel

Çelik kalıp

İngilizcesi: Steel formwork Şantiye dilinde: sac kalıp, demir kalıp

Yüzeyi ve taşıyıcı karkası çelik sacdan yapılmış kalıp. Çok sayıda tekrarda ölçüsünü korur ve düzgün bir beton yüzeyi verir; ağır olduğu için genellikle vinçle taşınır. Formsteel kalıplarımızı 3 mm yüzey ve 5 mm takviye sacından, robot kaynağıyla üretiyoruz.

İlgili sayfa: Formsteel Çelik Kalıp

Çiroz (demir gergi kilidi)

İngilizcesi: Rebar formwork clamp (rapid clamp; used with a rebar tensioner) Şantiye dilinde: çiroz, kalıp kilidi, çiroz kilidi, gergi kilidi

Ahşap kalıplarda kalıbın dışından dolanan 6-10 mm'lik inşaat demirini gerip yerinde kilitleyen, kalıba ya da zemine çivilenen plakalı kilit. Demir, çirozun üzerine oturan özel germe aletiyle gerilir ve içindeki kama ile kilitlenir; böylece kalıp yüzeyleri beton basıncına karşı birbirine çekilir. Daha çok temel, kiriş ve kolon gibi ahşap kalıplarda, tij kullanılmayan yerlerde ekonomik bir bağlantı olarak kullanılır.

Kalıp yağı

İngilizcesi: Release agent (form oil) Şantiye dilinde: kalıp ayırıcı, kalıp yağı

Betonun kalıp yüzeyine yapışmasını önlemek için dökümden önce kalıba ince tabaka halinde sürülen sıvı. Kalıbın kolay sökülmesini ve beton yüzeyinin temiz çıkmasını sağlar; fazlası beton yüzeyinde lekeye yol açabilir. Kalıp yüzeyi her kullanımdan önce temizlenip yağlanmalıdır.

İlgili sayfa: Formsteel Çelik Kalıp

Kalas, kadron, çıta

İngilizcesi: Planks, squared timber and battens Şantiye dilinde: kalas, kadron, lata, çıta

Kalıp ve iskele işinde yardımcı olarak kullanılan kereste türleri: kalas geniş ve kalın tahta (ör. 5 × 20 cm), kadron kare ya da dikdörtgen kesitli kalın kereste, çıta ise ince uzun ahşap. Kalıp montajında kılavuz, altlık, ara parça ve takoz olarak kullanılır.

İskele borusu

İngilizcesi: Scaffold tube Şantiye dilinde: boru, 48'lik boru

İskele ve kalıp sistemlerinde kullanılan, dış çapı standart olarak 48,3 mm olan çelik boru. Bu ortak çap sayesinde kelepçeler farklı elemanlara takılabilir. Boru-kelepçe iskelede kullanılan gevşek borular TS EN 39 kapsamındadır; sistem iskelelerimizde TSE belgeli borular kullanıyoruz.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: TS EN 39 (boru-kelepçe iskeleler için gevşek çelik borular)

Kelepçe

İngilizcesi: Coupler (scaffold clamp) Şantiye dilinde: sabit kelepçe, fırdöndü (döner) kelepçe, ek kelepçesi (manşon)

İki iskele borusunu birbirine bağlayan cıvatalı ya da kamalı dökme/pres çelik bağlantı parçası. Sabit kelepçe boruları dik açıyla, fırdöndü kelepçe istenen açıyla bağlar; ek kelepçesi iki boruyu uç uca ekler. Sistem iskelelerde ankraj borusu ve takviye bağlantılarında da kullanılır.

Kaynak: TS EN 74-1 (iskele kelepçeleri, ek pimleri ve taban plakaları)

Pim ve firkete

İngilizcesi: Pin and R-clip (spigot pin, safety clip) Şantiye dilinde: pim, firkete, emniyet pimi, çatal pim

Elemanları birbirine kilitleyen çelik pim ve pimin kendiliğinden çıkmasını önleyen yaylı tel emniyet (firkete). Merdiven kulesinde dikey birleşimler pim ve firketeyle kilitlendiğinde kule bölümler halinde vinçle taşınabilir. Teleskopik dikmede kaba ayar pimi de bu gruptandır.

İlgili sayfa: Merdiven Kulesi

Beton vidası (Multi-Monti)

İngilizcesi: Concrete screw (screw anchor; widely known as Multi-Monti) Şantiye dilinde: Multi-Monti, beton vidası, dübelsiz vida

Betonda açılan deliğe dübel kullanmadan doğrudan vidalanan, dişleri betona kendi yolunu açan ankraj vidası. Uygulaması basittir: beton delinir, vida takılır; dübel gerekmez. En büyük avantajı sökülüp defalarca yeniden kullanılabilmesidir, bu yüzden geçici sistemlerin betona sabitlenmesinde yaygın yöntemdir. Betona bağlanan sistemlerimizde, örneğin kalıp payandaları, Borderline kenar koruma dikmeleri, Safenet konsolları ve Liftline platformlarında beton vidası kullanıyoruz. Şantiyede yaygın olarak "Multi-Monti" diye bilinir; bu, genel ad haline gelmiş bir ticari addır.

İlgili sayfa: Borderline Kenar Koruma, Safenet Güvenlik Ağı

Korkuluk

İngilizcesi: Guardrail (top rail, mid rail) Şantiye dilinde: ana korkuluk, ara korkuluk, yan koruma

Çalışma platformunun açık kenarlarına takılan, çalışanların düşmesini önleyen yan koruma. Yönetmeliğe göre cephe iskelesinde ana korkuluğun üst yüzü platformdan en az 1 m yukarıda olmalı; ana korkuluk ile topuk levhası arasına bir veya daha fazla ara korkuluk ya da ızgara konmalı ve açıklıklardan 47 cm çaplı bir küre geçmemelidir.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 18-19

Tekmelik (topuk levhası)

İngilizcesi: Toe board Şantiye dilinde: topukluk, topuk levhası, etek tahtası

Platform kenarında zemine bitişik duran ve alet, malzeme ya da ayağın platformdan kaymasını önleyen düşey levha. Yönetmelik, hem cephe iskelelerinde hem geçici kenar koruma sistemlerinde topuk levhasının üst kenarının platformdan en az 15 cm yukarıda ve platforma bitişik olmasını ister. Cephe iskelelerimizde her çalışma katında tekmelik kullanılır.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 18(c); Ek-5 (B) madde 19(b)

Geçici kenar koruma

İngilizcesi: Temporary edge protection Şantiye dilinde: kenar korkuluğu, döşeme korkuluğu, şantiye korkuluğu

İnşaat süresince döşeme kenarlarında, merdiven ve asansör boşluklarında, kalıp çalışma alanlarında düşmeyi önleyen, sökülüp tekrar kullanılabilen korkuluk sistemi. Yönetmelik TS EN 13374'e uygunluk belgeli sistem kullanılmasını, kurulumdan sonra ve en az haftada bir kontrol edilmesini ister. Borderline Kenar Koruma sistemimiz TS EN 13374 sertifikalıdır.

İlgili sayfa: Borderline Kenar Koruma Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (B) madde 1, 4, 7

Güvenlik ağı

İngilizcesi: Safety net Şantiye dilinde: koruma ağı, düşme ağı

Düşmeyi önlemenin başka yolla mümkün olmadığı yerlerde düşen kişiyi ya da malzemeyi yakalayarak düşmenin etkisini azaltan toplu koruma önlemi. Yönetmelik TS EN 1263-1'e uygunluk belgeli ağ kullanılmasını, ağın TS EN 1263-2'ye göre kurulmasını, ağdaki deney gözünün yılda bir test edilmesini ister. Ağ, çalışma platformu ya da depolama yeri olarak kullanılamaz.

İlgili sayfa: Safenet Güvenlik Ağı Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (D) madde 1, 3, 7, 9

Güvenlik ağı konsolu

İngilizcesi: Safety net fan (catch fan, net bracket) Şantiye dilinde: ağ konsolu, yakalama konsolu

Bina cephesinden dışarı taşan çelik kollar arasına ağ gerilerek oluşturulan, yukarıdan düşen kişi ve malzemeyi yakalayan sistem. Yönetmelik, konsola bağlı ağlarda (Sistem T) yakalama genişliğinin düşme yüksekliğine göre en az 2,0 / 2,5 / 3,0 m olmasını ve üst üste bindirmenin en az 0,75 m olmasını ister. Safenet konsollarımız cepheden 4 m çıkar ve en az 75 cm bindirmeyle kurulur.

İlgili sayfa: Safenet Güvenlik Ağı Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (D) madde 19(c), 22(a)

Yaşam hattı

İngilizcesi: Lifeline (anchor line) Şantiye dilinde: yaşam halatı, ankraj hattı

Emniyet kemeri takan çalışanın bağlandığı, yatay ya da düşey olarak gerilmiş halat, tel veya ray. Toplu koruma tedbirleri alınamadığında ya da yetersiz kaldığında kişisel koruyucu donanımla birlikte kullanılır. Korkuluklar, tesisat boruları ve dayanımı yetersiz noktalar bağlantı noktası olarak kullanılamaz.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (Ç) madde 1, 2, 6 (EN 353-1/-2, EN 795)

İskele kontrolü

İngilizcesi: Scaffold inspection Şantiye dilinde: iskele denetimi, iskele kartı/etiketi (uygulama)

İskelenin güvenli olduğunun işverenin görevlendirdiği ehil bir kişi tarafından kontrol edilip raporlanması. Yönetmeliğe göre kontrol kullanmaya başlamadan önce, haftada en az bir kez, değişiklikten sonra, iskele bir süre kullanılmadığında ve deprem, kuvvetli rüzgâr gibi olaylardan sonra yapılır; yalnızca güvenli bulunan iskelede çalışılır. Sahada yaygın olan renkli kontrol kartı bir uygulamadır, renkleri yönetmelikte tanımlı değildir.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 10

İskele Kurulum Elemanı (mesleki yeterlilik)

İngilizcesi: Scaffolder (certified scaffold erector) Şantiye dilinde: iskeleci, iskele montajcısı

İskele kurma ve sökme işini yapan, Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun İskele Kurulum Elemanı (Seviye 3) ulusal yeterliliğine göre belgelendirilmiş kişi. Belge; iş sağlığı ve güvenliği ile genel iskele kurulumu birimlerindeki sınavlarla alınır. Kurulum ve söküm, kurma-kullanma-sökme planına ve üretici talimatına göre yapılmalıdır.

Kaynak: MYK ulusal yeterlilik 12UY0056-3 (meslek standardı 11UMS0158-3)

Topraklama (iskele)

İngilizcesi: Earthing / grounding of scaffolds Şantiye dilinde: iskele topraklaması

Çelik ve alüminyum iskelelerin yıldırım ve kaçak akıma karşı toprağa bağlanması. Yönetmelik, bu iskelelerin uygun ve yeterli şekilde topraklanmasını, birbirinden bağımsız iskelelerin ayrı ayrı topraklanmasını ister. Enerji hatlarına olan mesafe de kurulum planında belirtilmelidir.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 7(c) ve 14

Yük sınıfı

İngilizcesi: Load class (service load class) Şantiye dilinde: iskele sınıfı

Çalışma iskelesinin platformuna güvenle konabilecek düzgün yayılı yükü belirten sınıf. TS EN 12811-1'de altı sınıf vardır: 1 = 0,75; 2 = 1,5; 3 = 2,0; 4 = 3,0; 5 = 4,5; 6 = 6,0 kN/m². Sınıf 1 yalnızca kontrol ve gözlem işleri içindir; sınıf 4 ve üstü ağır işler (örneğin duvar örme, malzeme istifleme) içindir. Ringscaff ve Safescaff yük sınıfı 4'tür (3,00 kN/m²).

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele Kaynak: TS EN 12811-1 Tablo 3; değerler DGUV Information 201-011 (bölüm 6) üzerinden doğrulandı. Yönetmelik Ek-5 (A) madde 11: yük sınıfı levhası iskeleye asılır

Genişlik sınıfı

İngilizcesi: Width class (W06, W09 ...) Şantiye dilinde: platform genişliği

Çalışma platformunun net genişliğini belirten sınıf. TS EN 12811-1'e göre W06 = 0,6-0,9 m, W09 = 0,9-1,2 m, W12 = 1,2-1,5 m ve 0,3 m adımlarla W24'e (≥ 2,4 m) kadar devam eder. Yük sınıfı 4-6'da platformda malzeme bırakılıyorsa en az W09 önerilir.

Kaynak: TS EN 12811-1 Tablo 1; DGUV Information 201-011 bölüm 6

TS EN 12810

İngilizcesi: EN 12810 - Facade scaffolds made of prefabricated components Şantiye dilinde: -

Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskelelerinin ürün özelliklerini (Bölüm 1) ve yapısal tasarım yöntemlerini (Bölüm 2) belirleyen standart. Türkiye'de yapı işlerinde kullanılan ön yapımlı cephe iskelelerinin TS EN 12810-1'e uygunluk belgesi olması zorunludur. Ringscaff ve Safescaff TS EN 12810-1 kapsamında TSE belgelidir.

İlgili sayfa: Sertifikalar Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 1

TS EN 12811

İngilizcesi: EN 12811 - Temporary works equipment, scaffolds Şantiye dilinde: -

Geçici yapı ekipmanlarından iskeleler için genel tasarım ve performans şartlarını (Bölüm 1), malzeme bilgilerini (Bölüm 2) ve yük deneyi yöntemlerini (Bölüm 3) veren standart serisi. Yük ve genişlik sınıfları, yan koruma ve platform kuralları bu seride tanımlanır. Yönetmelik, TS EN 12810 ve 12811'e uygun olmayan malzeme ya da bileşenin cephe iskelesinde kullanılmasını yasaklar.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 4

TS EN 12812

İngilizcesi: EN 12812 - Falsework Şantiye dilinde: -

Kalıp iskelelerinin (beton dökümü sırasında kalıbı taşıyan geçici yapıların) performans şartlarını ve genel tasarım kurallarını veren standart. Hangi sistemle kurulursa kurulsun kalıp iskelesinin tasarımı bu çerçevede değerlendirilir.

İlgili sayfa: Kalıp Altı İskele Sistemleri Kaynak: TS EN 12812

TS EN 12813

İngilizcesi: EN 12813 - Load-bearing towers of prefabricated components Şantiye dilinde: -

Ön yapımlı bileşenlerden kurulan taşıyıcı kulelerin (kalıp iskelesi kulelerinin) yapısal tasarım yöntemlerini belirleyen standart. Tableframe, Towerframe ve kalıp iskelesi olarak kullanıldığında Ringscaff, TS EN 12813 kapsamında TSE belgelidir.

İlgili sayfa: Tableframe Masa İskele Kaynak: TS EN 12813

TS EN 1065

İngilizcesi: EN 1065 - Adjustable telescopic steel props Şantiye dilinde: -

Ayarlanabilir teleskopik çelik dikmelerin ürün özelliklerini, hesap ve deneyle değerlendirilmesini belirleyen standart; dikmeleri taşıma gücüne göre beş sınıfa (A-E) ayırır. Proslab dikmelerimiz TS EN 1065 kapsamında TSE belgelidir.

İlgili sayfa: Proslab Dikme Direk Kaynak: TS EN 1065

TS EN 1004

İngilizcesi: EN 1004 - Mobile access and working towers Şantiye dilinde: -

Ön yapımlı elemanlardan kurulan seyyar erişim ve çalışma kulelerinin (mobil iskelelerin) malzeme, ölçü, tasarım ve güvenlik şartlarını veren standart. Yük sınıfı 2'de 1,5 kN/m², sınıf 3'te 2,0 kN/m² platform yükü esas alınır. Mobil iskelelerimiz bu standarda uygun olarak geliştirilmiştir; iç mekânda 12 m, dış mekânda 8 m'ye kadar kurulur.

İlgili sayfa: Mobil İskele Sistemi Kaynak: TS EN 1004

TS EN 13374

İngilizcesi: EN 13374 - Temporary edge protection systems Şantiye dilinde: -

Geçici kenar koruma sistemlerini üç sınıfa (A, B, C) ayıran ve deney yöntemlerini veren standart. Yönetmeliğe göre sınıf A, çalışma yüzeyi eğimi 10°'den az olan yerlerde; sınıf B, 30°'ye kadar (ya da düşme yüksekliği 2 m'den az ise 60°'ye kadar) eğimlerde; sınıf C, 30°-45° arası (ya da düşme yüksekliği 5 m'den az ise 60°'ye kadar) eğimlerde kullanılır. Borderline TS EN 13374 sertifikalıdır.

İlgili sayfa: Borderline Kenar Koruma Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (B) madde 10-14

TS EN 1263

İngilizcesi: EN 1263 - Temporary works equipment, safety nets Şantiye dilinde: -

Güvenlik ağlarının güvenlik şartlarını ve deney yöntemlerini (Bölüm 1) ve kurulum sınırlarını (Bölüm 2) veren standart. Ağları dört sistem tipine ayırır: S (kenar halatlı yatay ağ), T (konsola bağlı yatay ağ), U (taşıyıcı çerçeveye bağlı düşey ağ), V (konsol tipi desteğe asılı ağ). Safenet'te kullanılan güvenlik ağı TS EN 1263'e uygundur.

İlgili sayfa: Safenet Güvenlik Ağı Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (D) madde 1, 12-14

EN 13377

İngilizcesi: EN 13377 - Prefabricated timber formwork beams Şantiye dilinde: -

Endüstriyel üretilmiş ahşap kalıp kirişlerinin gereklerini, sınıflandırmasını ve değerlendirme yöntemlerini belirleyen standart; 16, 20 ve 24 cm yüksekliğindeki kirişleri kapsar. Sunduğumuz H20 kirişin üreticisi, bu standarda göre dış denetimli belgeye sahiptir.

İlgili sayfa: H20 Kalıp Kirişi (HT 20plus) Kaynak: EN 13377; üretici belgesi (sitede /medya/belgeler/ altında)

TS EN 74 ve TS EN 39

İngilizcesi: EN 74 (couplers, spigot pins, base plates) and EN 39 (loose steel tubes) Şantiye dilinde: -

Boru-kelepçe iskelelerin iki temel standardı: TS EN 74 kelepçeleri, ek pimlerini ve taban plakalarını; TS EN 39 bu iskelelerde kullanılan gevşek çelik boruları tanımlar. Sistem iskelelerde de ankraj ve takviye bağlantılarında bu standartlara uygun kelepçe ve boru kullanılır.

Kaynak: TS EN 74-1; TS EN 39

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

İngilizcesi: Turkish Regulation on Health and Safety in Construction Work Şantiye dilinde: yapı işleri yönetmeliği

Türkiye'de şantiyelerde iş sağlığı ve güvenliğini düzenleyen, 6331 sayılı Kanun'a dayanan yönetmelik (RG 05.10.2013, 28786). 31.12.2018'de eklenen Ek-5; cephe iskeleleri, geçici kenar koruma, sütunlu çalışma platformları, yaşam hatları ve güvenlik ağları için asgari şartları ve uyulacak TS EN standartlarını belirler. Bu sözlükteki mevzuat değerleri bu metinden alınmıştır.

Kaynak: RG 05.10.2013/28786; RG 31.12.2018/30642 (4. mük.) Ek-5

Flanşlı iskele (ringlock)

İngilizcesi: Ringlock scaffolding (allround-type, multidirectional scaffolding) Şantiye dilinde: rozetli iskele, ringlock iskele, modüler iskele

Dikey elemanlara aralıklarla kaynaklı flanşlara yatay ve çapraz elemanların kamayla bağlandığı modüler iskele. Bir düğümde sekiz elemana kadar farklı açılarda bağlantı kurulabildiği için dairesel, kademeli ve karmaşık yüzeylere uyar; hem çalışma iskelesi hem kalıp iskelesi olarak kullanılır. Ringscaff Flanşlı İskele sistemimiz bu tiptedir.

İlgili sayfa: Ringscaff Flanşlı İskele

H tipi iskele (çerçeveli iskele)

İngilizcesi: H frame scaffolding (frame scaffolding) Şantiye dilinde: H iskele, çerçeveli iskele, geçmeli iskele, güvenlikli iskele

Hazır kaynaklı H çerçevelerin üst üste geçirilip yatay ve çapraz elemanlarla bağlanmasıyla kurulan cephe iskelesi. Az eleman ve basit montaj sayesinde düz cephelerde en hızlı kurulan iskele türlerindendir; karmaşık geometrilerde flanşlı iskele öne çıkar. Safescaff sistemimiz bu tiptedir.

İlgili sayfa: Safescaff Güvenlikli İskele

Fincanlı (cuplock) iskele

İngilizcesi: Cuplock scaffolding Şantiye dilinde: cuplock iskele, fincanlı sistem

Dikmelerdeki sabit alt fincan ile hareketli üst fincan arasına yatay elemanların sıkıştırılmasıyla kurulan modüler iskele. Bağlantı tek çekiç darbesiyle kilitlenir; kama, cıvata ya da kelepçe gerekmez. Özellikle düz ve tekrarlı döşeme altı işlerinde ekonomiktir; Fincanlı (Cupframe) sistemimizi kalıp iskelesi olarak sunuyoruz.

İlgili sayfa: Cupframe Fincanlı İskele

Kovanlı iskele

İngilizcesi: Sleeve-type shoring frame (frame shoring) Şantiye dilinde: kovanlı kalıp altı iskele, H tipi kalıp altı iskele

Hafif H modüllerin kovanlı ana şase üzerine şaşırtmalı (her sırada bir öncekine dik) geçirilmesiyle yükselen kalıp iskelesi. Kama ya da kelepçe gerektirmez, elemanlar elle taşınacak kadar hafiftir ve kuleler birleştirilip vinçle tek parça taşınabilir. Towerframe sistemimiz bu tiptedir; H modüller 6,8-7,4 kg'dır.

İlgili sayfa: Towerframe Kovanlı İskele

Masa iskele

İngilizcesi: Heavy-duty shoring tower (frame tower) Şantiye dilinde: masa tipi iskele, ağır yük iskelesi

Büyük ölçülü hazır çerçevelerin çapraz ve yatay elemanlarla bağlanıp ayar milleriyle yüksekliği ayarlanarak kurulan, yüksek kapasiteli kalıp iskelesi. Yüksek kotlu ve kalın döşemelerde, köprü tabliyelerinde ve sanayi yapılarında tercih edilir. Tableframe çerçevelerimizin her ayağı 55 kN'a kadar yük taşır.

İlgili sayfa: Tableframe Masa İskele

Boru-kelepçe iskele

İngilizcesi: Tube-and-coupler scaffolding (tube and fitting) Şantiye dilinde: borulu iskele, kelepçeli iskele

Gevşek çelik boruların kelepçelerle istenen noktada ve açıda birbirine bağlanmasıyla kurulan geleneksel iskele. Her ölçüye uyar ama her bağlantı elle sıkıldığı için kurulumu yavaştır ve kaliteyi kurulum ekibi belirler. Bugün çoğunlukla sistem iskelelere ek ve takviye için kullanılır.

Kaynak: TS EN 39; TS EN 74-1

Mobil iskele

İngilizcesi: Mobile scaffold tower (mobile access tower) Şantiye dilinde: tekerlekli iskele, seyyar iskele; yönetmelikte "seyyar erişim ve çalışma kulesi"

Frenli tekerlekler üzerinde duran, iş bitince sökülmeden bir sonraki noktaya itilen serbest duran çalışma kulesi. Yönetmeliğe göre üzerinde çalışan varken hareket ettirilmez, dik ve platformu düz tutulur, ayaklarında kendiliğinden hareketi önleyen fren bulunur. Mobil iskelelerimizi flanşlı (Ringscaff-M) ve H tipi (Safescaff-M) olarak galvanizli çelikten üretiyoruz.

İlgili sayfa: Mobil İskele Sistemi Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-4 (B) madde 36 (31.12.2018 değişikliğiyle); TS EN 1004

Merdiven kulesi

İngilizcesi: Stair tower (scaffold stair access tower) Şantiye dilinde: şantiye merdiveni, merdivenli iskele, erişim kulesi

Şantiyede çalışanların yüksek noktalara, kalıp seviyesine ya da derin kazılara güvenle inip çıkması için iskele elemanlarıyla kurulan geçici merdiven. Basamaklı ve korkuluklu merdivenler dik merdivenlere göre çok daha güvenli ve hızlı erişim sağlar. Ringscaff-ST Merdiven Kulesi flanşlı iskele elemanlarıyla kurulur ve bölümler halinde vinçle taşınabilir.

İlgili sayfa: Merdiven Kulesi

Malzeme çıkartma konsolu

İngilizcesi: Loading platform (material landing platform) Şantiye dilinde: yükleme platformu, vinç platformu, konsol platform

Cepheden dışarı taşan, kule vincinin malzemeyi doğrudan kata indirebildiği ya da kattan alabildiği geçici platform. Döşemeler arasına ayar milleriyle sıkıştırılarak sabitlenir ve vinçle kattan kata taşınır. Liftline konsolumuzun standart kapasitesi 2,0 ton / 9 m²'dir; istenen kapasitede tasarlanabilir.

İlgili sayfa: Liftline Malzeme Çıkartma Konsolu

Ahşap iskele

İngilizcesi: Timber scaffold Şantiye dilinde: tahta iskele

Taşıyıcı elemanları keresteden yapılmış geleneksel iskele. Yönetmeliğe göre ahşap cephe iskeleleri TS 13662'ye uygun olmalı ve iskele yüksekliği 13,5 m'yi aştığında ahşap iskele kullanılamaz. Çelik sistem iskeleler bu sınırı ve ahşabın nem, çürüme ve yangın zaaflarını ortadan kaldırır.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (A) madde 2

Asma iskele

İngilizcesi: Suspended platform (suspended access equipment, cradle) Şantiye dilinde: cephe sepeti, asılı platform

Çatıdan ya da yapıdan halatlarla asılan ve vinç/motor ile yukarı aşağı hareket ettirilen çalışma platformu. Zeminden iskele kurmanın zor olduğu yüksek cephelerde cam, boya ve bakım işlerinde kullanılır. Yönetmelikte "asılı erişim donanımları (asma iskeleler)" başlığı altında düzenlenir; bu ürünü üretmiyoruz.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-4 (B) "Asılı erişim donanımlarında (asma iskeleler) özel tedbirler" (31.12.2018 değişikliği); ürün standardı TS EN 1808

Sütunlu çalışma platformu

İngilizcesi: Mast-climbing work platform (MCWP) Şantiye dilinde: cephe platformu, sütunlu platform

Yapıya bağlı bir ya da iki sütun boyunca kremayer dişliyle yükselip alçalan motorlu çalışma platformu. Yönetmelik bu platformların TS EN 1495+A2'ye uygunluk belgeli olmasını, kenarlarında en az 110 cm ana korkuluk ve 15 cm topuk levhası bulunmasını ister. Bu ürünü üretmiyoruz; yüksek cephelerde iskeleye alternatif bir erişim yöntemidir.

Kaynak: Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-5 (C) madde 1 ve 26